Ik heb deze week voor de zesendertigste keer op rij (ik tel de digitale editie van 2020 niet mee) de internationale spellenbeurs Spiel in Essen bezocht. Vanaf 1995 deed ik dit met een persaccreditatie. Na het staken van de vorige verschijningsvorm van deze website heb ik vorig jaar geen perskaart aangevraagd, met een ultrakort beursbezoek van vier uurtjes als resultaat. Dit jaar ben ik weer wat dieper in het warme bad gedoken en ben ik weer voor een persaccreditatie gegaan.
Ik had dit jaar last van werkzaamheden aan het Duitse spoor, waardoor ik mijn hotelboeking moest verplaatsen van Dortmund naar Oberhausen. Vervolgens bleek er ook geen treinverkeer tussen Arnhem en Oberhausen. Gelukkig was de reis naar en van Essen, alsmede het pendelen tussen hotel en beurs, toch comfortabel en gezellig, dankzij de vriendelijke steun van Henk Rolleman en Bastiaan Nox.
Spiel is anno 2025 heel wat anders dan de beurs uit mijn jonge jaren. Het bezoekersaantal in de Messe Essen is gegroeid van enkele tienduizenden naar 220.000 in 2025. In het begin vond je er nagenoeg alleen maar Duitstalige uitgevers. Begin jaren negentig volgden de eerste Amerikanen en Britten (met Alan Moon’s White Wind en Martin Wallace’s Warfrog als dierbare herinneringen) en Nederlanders (zoals Splotter en Cwali). Even later gevolgd door Frankrijk, Tsjechië, Polen en andere Europeanen. Inmiddels komt het ludieke leven op de beursvloer uit alle windstreken, met een enorme aanwezigheid van Aziatische uitgevers. Dit jaar was er voor het eerst een exposant uit de Filipijnen. Volgens de organisator waren er 948 exposanten uit 50 landen. In 2023 was er wat meer diversiteit, met deelnemers uit 56 landen.
Tijdens de persconferentie werd ook de groei van de speelgoed- en spellenbranche genoemd. Het segment speelgoed in brede zin is met 4% gegroeid. Het segment spellen en puzzels is met 18% gegroeid. Ruilkaartspellen zijn hier de aanjager, Pokémon in het bijzonder.
Door de toevoeging van hal 7 (voor 2012 was dit de gecombineerde hal 10/11) groeide het vloeroppervlak dit jaar van 68.500 m2 naar 77.500 m2. In deze nieuwe hal waren vooral de grote uitgevers van familiespellen ondergebracht, met een zowel kwantitatief als kwalitatief indrukwekkende aanwezigheid van Asmodee. Ik vond de opzet van de nieuwe hal indrukwekkend, dit was voor mij het visitekaartje van de beurs. Met deze extra meters was het voor de organisator mogelijk om meer bezoekers toe te laten. Organisator Carol Rap noemde het afschaffen van de meerdaagse passe-partouts als een tweede instrument voor meer ruimte. Vanuit de spellenscène proefde ik vooral ergernis over laatstgenoemde maatregel.
Ik heb me dit jaar gestoord aan de nummering van de stands. Bij veel stands waren de gebruikelijke nummerbordjes niet te vinden, waardoor we vaak onnodige rondjes moesten maken. De matige bewegwijzering zal de populariteit van de Spiel app vast hebben vergroot. De vernieuwde app was volgens de organisator voorafgaand aan de beurs al 66.500 keer gedownload. Gewaardeerde nieuwe features zijn o.a. de gradaties van favorieten en de mogelijkheid van een taalfilter.
Nieuw was een podium in hal 4, bedoeld voor panels, talks en interactieve formats. Op de website van de organisator werden de activiteiten aangekondigd. Bijvoorbeeld career paths in the industry op donderdag en de Educators Day op vrijdag. Op zaterdag was er een panel met internationale beursorganisatoren (die spraken over overeenkomsten en verschillen), later op de dag gevolgd door roleplaying met LARP ondersteuning. Laatstgenoemd event werd begeleid door Mháire Stritter, de ambassadeur van de beurs van 2025. Op zondagmorgen was er een cosplay parade op de catwalk. Op zondagmiddag werd de golden demon award ceremonie gehouden (een belangrijke award voor liefhebbers van miniaturen).
Tijdens de persconferentie werd organisator Carol Rapp gevraagd naar de ruimte voor toekomstige groei van de beurs. Voor Carol staat een nieuwe hal erbij niet bovenaan de lijst; er is dit jaar immers net een hal bijgeplust. In een interview met het videoblog Spiel doch mal! mijmerde ze vier dagen later toch over de dungeoneske mogelijkheden van hal 1A op de kelderverdieping. We gaan het meemaken.
Op de vraag of een grote groei zou leiden tot een vertrek uit Essen werd geantwoord dat dit nu niet in beeld is. Bij dit antwoord werd per abuis de suggestie gewekt dat alternatieve beurscomplexen niet veel groter zouden zijn. Dit is een vergissing, de beurscomplexen in Düsseldorf en Köln zijn ruim twee keer zo groot (om nog maar te zwijgen over Frankfurt en Hannover). Zowel ten aanzien van de drukte in de hallen, de gebruikelijke verkeerschaos rond de Messe als de sanitaire capaciteit zit Spiel in Essen aan zijn bovengrens. Ik vermoed dat de organisator in de luwte al begint na te denken over een verhuizing, waarbij Düsseldorf de prettige optie lijkt.
Door de verhuizing naar eind oktober werd de kans op kouder en natter weer groter. De randjes van storm Benjamin lieten zich ook in Essen een beetje zien. Ik vind het op zich fijn dat de meeste foodtrucks op parkeerterreinen en binnenplaatsen zijn gestald, wat de luchtkwaliteit in de hallen ten goede komt. Maar bijvoorbeeld door het pleurisweer op donderdag bleef de hongerige homo ludens liever binnen en was het vreselijk druk bij de inpandige eetgelegenheden. Het zou geen kwaad kunnen na te denken over overkappingen van zeildoek.
Vrijdag werden we verrast door een plotselinge wijziging van de toegang voor persvertegenwoordigers. De beveiligers in de gele hesjes waren vriendelijk, maar ook inconsequent in hun instructies. Een vertegenwoordiger van de beursorganisator raakte daarna zo geagiteerd, dat fatsoenlijke communicatie met haar onmogelijk bleek. We mochten ineens niet meer binnen wachten in hal 8, maar moesten in ons poloshirtje 75 minuten bij een zij-ingang in de koude wind staan. Zo onprettig heb ik het in al mijn jaren niet meegemaakt. Gelukkig waren de gele hesjes bij de zijingang begripvol en mochten we alsnog uit de wind in het voorportaal van hal 7 wachten. Van andere bezoekers begreep ik dat de toegang voor de betalende bezoekers op vrijdagochtend aanvankelijk ook slecht was geregeld.
Nu ik toch met het blokje “ongemakken” bezig ben, denk ik terug aan de extreme drukte in hal 3. Daar zijn tegenwoordig de meeste uitgevers van kenner- en expertspellen ondergebracht en daarmee ook de grootste prikkels voor de FOMO-gevoelige medemens. Vooral op donderdag was het daar vreselijk druk en moest je door de massa wringen om vooruit te komen. Daarbij moest je constant oppassen voor lomperiken met grote rolkoffers en enorme rugzakken. Een ander ongemak in hal 3 is de relatief beperkte toiletcapaciteit. Vooral achterin stond doorlopend een lange rij voor de plee.
Bovenstaand klein leed daargelaten was Spiel ook dit jaar weer een groots evenement. Hier komt de hele speelse wereld bij elkaar. Ontmoeten, ontdekken en spelen is het motto. Ik heb genoten van de vrienden en bekenden waarmee ik heb gereisd, gespeeld, gegeten en gesproken. Het was fijn om mijn internationale contacten weer live te treffen.
Team Spiel heeft ook dit jaar wat moois neergezet. Ik vind het bovendien knap dat de organisator jaarlijks blijft vernieuwen.
Spellenprijzen
Tijdens de persconferentie werden de winnaars van de Deutsche Spielepreis bekendgemaakt. Dit is een grote publieksverkiezing onder spelers in het Duitse taalgebied. Ook dit jaar is de uitkomst van de verkiezing in twee etappes onthuld: de kanshebbers op het ereschavot waren eerder al zonder rangorde bekendgemaakt.
Top 3 Deutsche Spielepreis 2025
Winnaar: SETI: Auf der Suche nach außerirdischen Leben (van Tomáš Holek, uitgever CGE/HeidelBär Games/DSV Games)
Plek 2: Endeavor: Die Tiefsee (van Carl de Visser & Jarratt Gray, uitgever Frosted Games/DSV Games)
Plek 3: Bomb Busters (van Hisashi Hayashi, uitgever Pegasus Spiele/999 Games).
Winnaar Deutsche Kinderspielepreis 2025
Die kleinen Alchemisten (van Matúš Kotry, uitgever CGE/HeidelBär Games)
Winnaar à la carte Kartenspielpreis
Op donderdag maakte het Duitse spellentijdschrift Fairplay de winnaar van de à la carte Kartenspielpreis 2025 bekend. Deze verkiezing wordt bepaald door een groep deskundige kiesmannen en -vrouwen.
De welverdiende winnaar van 2025 is Castle Combo, een spel waarbij je in een raster van drie bij drie velden een lucratief tableau probeert op te bouwen. Beide auteurs, Grégory Grard en Mathieu Roussel, en de vertegenwoordiger van de uitgever Catch Up Games namen de oorkonde in ontvangst.
Van Mathieu kreeg ik ter plekke een uitleg van de kersverse uitbreiding Castle Combo: Out of the Oubliette!. En passant vertelde hij dat er volgend jaar een tweede uitbreiding in het vat zit.
We sloten dit gezellige samenzijn af met een glaasje sekt.
Meer informatie over Spiel Essen 2025
- Het team van Spel op Tafel was dit jaar zeer actief op de beurs, wat heel veel lezenswaardige content heeft opgeleverd. Petje af voor Dave, Patrick en aanhang.
- Bij Spelmagazijn kun je terugkijken via een leuke video-impressie.
- Spellengek blikt terug met een leuk beursverslag.
- Ook Nox’ Spellenzolder ging met de videocamera over de beurs.
- Het Duitse YouTubekanaal Spiel doch mal! hield een slotinterview met Carol Rapp.
- Het gerenommeerde Duitse spellentijdschrift Fairplay presenteert de eindstand van zijn Scoutaktion, een gewaardeerde hitlijst met beursfavorieten.
Ten slotte
Ik heb dit verslag in drie delen geknipt. Hierboven vind je algemene beschouwingen over de beurs. In het tweede deel presenteer ik enkele spelbeschrijvingen en -indrukken. In het derde deel overspoel ik je met foto’s van de beurs.
