Ik ben al sinds de jaren negentig een liefhebber van Japanse spellen. Dit zijn meestal compacte kaartspelletjes, omdat men daar vaak kleiner behuisd is. Enkele jaren geleden liet ik me op Kickstarter verleiden tot de bestelling van het bordspel Ostia, dat overduidelijk geen boodschap heeft aan het ruimtegebrek in een Japanse spellenkast. Vraag me niet waarom, maar het heeft tot begin dit jaar geduurd voordat Ostia voor het eerst op de speeltafel kwam. Daarna heb ik het veel plezier vaker gespeeld. Het spel was enige tijd uit productie, maar sinds deze zomer is het als “Ostia: Mariner Edition” weer verkrijgbaar. De hoogste tijd voor een recensie.
Ostia is de haven van het oude Rome. In dit spel vind je deze haven in abstracte vorm terug op de speelbordjes van de individuele spelers. Dit is een Mancala-achtig spelmechanisme, waarmee de productie van grondstoffen en de selectie van acties wordt bepaald. Daarnaast is er een groot centraal speelbord, waarop de schepen van de spelers het ruime sop kiezen om handelsroutes te ontsluiten en bonussen en winstpunten te verdienen.
Jouw havenbordje bestaat uit zes zones, met elk een waterveld, een landveld, een actiesymbool en plek voor gebouwen. Het spel kent vijf grondstoffen: vergunningen (voor een bonus bij het varen op het grote bord), hout (voor de bouw van schepen), graan (voor het kopen van orderkaarten), steen (voor het bouwen van gebouwen) en goud (jokergrondstof en betaalmiddel).
Aan het begin van het spel verdeel jij jouw eerste scheepjes over deze zones en leg je één schip op het startveld van het grote bord. Op dat bord claim je met een bouwschijfje ook een eerste handelsstad.
De actieve speler selecteert elke beurt één havenzone en produceert daar net zoveel goederen als zijn aantal scheepjes in die zone. Deze worden als houten blokjes op de oever gelegd. De zone bepaalt welke grondstof het is; in de zone met de administratieactie wordt niets geproduceerd. Vervolgens neem je de schepen uit de gekozen zone in je hand, laat je er één achter op elk volgend waterveld en voer je de actie uit op het veld waar jij het laatste schip hebt geplaatst. Er zijn zes acties.
Met de vaaractie verplaats je één of meer van jouw schepen op het grote bord. Het eerste stapje is gratis, voor meer stappen moet je vergunningen inleveren. Op het grote bord zijn vier verschillende vaarroutes afgebeeld, waarop je telkens maar één eigen schip mag laten varen. Tijdens het varen kun je bonussen verzamelen: een stap vooruit op het scorespoor, extra geld, extra grondstoffen en wilde of exotische dieren. In bezochte steden liggen bonusacties en gebouwen op je te wachten. Aan het einde van elke vaarroute wacht een bestemmingstegel met extra winstpunten of andere voordelen, waarbij de eerste bezoeker de beste waarde claimt.
Met de actie scheepsbouw bouw je tegen inlevering van hout één of meer schepen in de volgorde van jouw voorraadbordje. Deze schepen starten ergens in jouw haven. Wanneer je een groot schip bouwt, duwt deze een klein schip naar het startveld van het grote bord (wanneer er geen ander schip van jou op een van de startvelden ligt). De grote schepen blijven altijd in jouw haven en leveren daar een extra grondstof op.
Met de orderactie koop je voor graan en soms een andere grondstofsoort één of meer orderkaarten uit het open aanbod. Deze leveren je grondstoffen, amforen en een man en/of vrouwsymbool op. Laatstgenoemden heb je nodig om setjes met vier verschillende symbolen (de twee geslachten en de twee diersoorten) te verzamelen voor extra winstpunten. Ook de amforen zijn aan het einde goed voor punten.
Met de bouwactie leg je tegen betaling van steen een of meer bouwschijfjes in de volgorde van jouw voorraadbordje in een of meer door jou bezochte steden. Hiermee ontsluit je de bonus van de stad en mag je een gebouw uit de stad op jouw havenbordje plaatsen. Dit gebouw geeft het gekozen havenveld een permante bonus (bijv. extra productie of korting bij de actie).
Met de handelsactie kun je extra grondstoffen verdienen uit handelssteden met jouw eigen bouwschijfje. Tijdens deze actie kun je verder een of meer van de openliggende opdrachtkaarten claimen, wanneer je aan de voorwaarden voldoet. Deze zijn per stuk twaalf punten waard. Weg is weg!
Met de administratieactie mag je als eerste stap één andere actie doen (varen, scheepsbouw, order of bouwen). Daarna doe je zoals gebruikelijk de actie van het veld waarop jouw laatste schip is beland.
Aldus ben je lekker aan het puzzelen met de planning van jouw acties en opbrengsten en probeer je leuke bonussen en winstpunten te verzamelen. Het einde van het spel wordt op verschillende manieren geactiveerd: een speler bereikt het bovenste veld van het scorespoor, bereikt drie verschillende bestemmingstegels, heeft al zijn schepen of bouwschijfjes gebouwd of alle amforen zijn verzameld.
Na eventuele gelijkmakende beurten worden de punten geteld. Jouw stand op het scorespoor bepaalt hoeveel punten je krijgt voor schepen, bouwschijfjes en amforen (kan oplopen tot 12, 12 en 10 per stuk). Elk setje met vier verschillende symbolen (geslacht en diersoort) is vier punten waard. Sommige steden en bestemmingstegels leveren bonuspunten op. Ten slotte krijg je twaalf punten voor elke verdiende opdrachtkaart.
Ten slotte
Het productie- en actiemechanisme is heerlijke puzzel. Niet ingewikkeld om te begrijpen, maar tijdens het spel een pittige ludieke uitdaging in jouw zoektocht naar een optimale productie en actievolgorde. Waarbij er regelmatig druk op de ketel komt omdat een medespeler iets moois voor jouw neus dreigt weg te kapen. Deze manier van plannen weet de grijze cellen aangenaam te prikkelen.
Het spel kent verschillende manieren om veel winstpunten te behalen, maar in de meeste gevallen moet je goed plannen en vaart maken op het centrale speelbord. De bestemmingstegels aan het einde van de vier vaarroutes en de lucratieve opdrachtkaarten belonen degene die het eerst komt. Deze spoed zorgt, samen met het wegsnaaien van bonusfiches en interessante orderkaarten voor een milde, maar niet te negeren, vorm van interactie, die goed bij dit spel past.
De mengelmoes van het vlotte spelverloop, de uitdagende, maar toch niet complexe, mechanismen, de verschillende scoremogelijkheden, de noodzaak om goed te plannen, om je snel aan te passen wanneer de situatie er om vraagt en om vaart te maken, maakt Ostia voor mij tot een heerlijk expertspel.
De flexibele opbouw van de tegels en de fiches op het grote speelbord zorgen voor voldoende variatie en herspeelbaarheid. Het spelmateriaal is mooi uitgevoerd. Zo heeft elke stad op het grote speelbord zijn eigen unieke gebouwsoort. Speltechnisch niet nodig, maar het ziet er mooi uit. De handige inlay is ook een vermelding waard.
Ik speel Ostia het liefst met drie spelers, maar twee of vier werkt ook naar behoren. Ik heb de solovariant niet gespeeld.
Deze recensie is gebaseerd op de eerste Kickstarter editie. De nieuwe Mariner Edition van Crafty Games lijkt speltechnisch hetzelfde, maar heeft op onderdelen ander materiaal.
Auteur: Totsuca Chuo
Uitgever: uchibacoya / Crafty Games
Informatie: BGG
Aantal spelers: 1-4
Leeftijd: vanaf 14 jaar (EB: 12+)
Speelduur: ong. 120 minuten