In het weekend van 8 en 9 november was de Jaarbeurs Utrecht weer het kloppend hart van spelend Nederland. Het beurscomplex opende de deuren voor het 31ste Spellenspektakel en het zusterevenement Cardcon. Het Spellenspektakel kennen we al decennia als het ludieke hoogtepunt voor de Nederlandstalige liefhebbers van bord- en kaartspellen. De beurs begon ooit in Eindhoven, vertoefde drie halfgare jaren in Zwolle, keerde onder de leiding van Frank Bunnik terug naar Eindhoven, om in 2019 de succesvolle overstap naar Utrecht te maken. Cardcon is een recente aanwinst voor de spelers van trading card games.
Cardcon vond je ook dit jaar in hal 12. Dit deel van de beurs is flink gegroeid, omdat het speelgoedsegment daar nagenoeg is verdwenen. De bord- en kaartspellen vulden als vanouds de hallen 10 en 11, met enorme stands van de grote uitgevers, aangevuld met een breed en boeiend aanbod van kleine en middelgrote spelers. Uiteraard waren ook de bekende verenigingen, de Nederlandse Spellenprijs en de spelauteurs van het Spellenmaakgilde weer actief.
Dit jaar trok het Spellenspektakel volgens de mededeling van de organisator 33.000 bezoekers. Dit record is een stijging van 10% ten opzichte van vorig jaar. De zaterdag was volledig uitverkocht, zondag zat er dicht tegenaan. De drukte was te merken; de meeste speeltafels waren doorlopend bezet.
De speeltafels werden op verschillende manieren gemanaged. Sommige uitgevers voerden ogenschijnlijk geen regie en lieten het maar gebeuren. In combinatie met een beperkt aantal tafels voor populaire titels kon je het daar vaak vergeten. Andere uitgevers, zoals 999 Games, werkten met geregisseerde wachtrijen, waardoor de toegang tot populaire titels gecontroleerd verliep. White Goblin Games combineerde heel veel tafels met populaire noviteiten met wachtrijbordjes, waardoor je met een beetje geduld bij iets leuks kon aanschuiven. Ik was ook gecharmeerd van de intekenlijst voor het nieuwe Lord of the Rings slagenspel bij Asmodee: een tijdslot boeken en bij tijdige aankomst meteen aanschuiven.
De wandelpaden waren breed genoeg om in het algemeen ongehinderd rond te kunnen lopen, maar op sommige centrale plekken was het zo druk dat ik me bijna in hal 3 op Spiel waande. Dit gebeurde vooral daar waar uitgevers en populaire verkoopstands met wachtrijen werkten. Elk voordeel heeft zijn nadeel.
Cardcon werd op de opbouwdag geplaagd door de diefstal van kostbare kaarten. De waarde van zeldzame trading cards is fors. Dit werkt als een magneet op dieven. Het is alsof dat tuig in een stapel cash kan graaien. Erg sneu voor de slachtoffers, maar het is niet snugger om zulk duur spul onbeheerd te laten. Overigens had ik vrijdagmiddag niet de indruk dat de beveiliging het niveau had dat je van zo’n hoog risico zou verwachten. Het is uiteraard wennen aan deze nieuwe situatie, op een Nederlandse spellenbeurs zijn we dit niet gewoon. Ik hoorde in het weekend ook klachten van standhouders over het leeg managen van de hallen na 18 uur. Spelers konden in de beleving te lang blijven zitten. Alleen omroepen is blijkbaar niet meer genoeg, bezoekers vriendelijk naar buiten “vegen” hoort er ook bij. Dit lijkt mij in elk geval een evaluatie waard.
Ducosim liet zich weer van zijn beste kant zien. Deze bijna vijftigjarige vereniging heeft onder het huidige bestuur een injectie gekregen, waardoor de energie en het speelplezier er weer vanaf spat. Op het Spellenspektakel trakteerde Ducosim de bezoekers op een mooi beursmagazine. Even dreigde de vervoerder het debacle van 2024 te herhalen, door het tijdschrift niet op tijd te bezorgen. Gelukkig wisten de mensen van het Spellenspektakel de zending te achterhalen en tijdig naar Utrecht te brengen. Ducosim had verder een handvol demotafels, waarop zowel actuele titels als een mooie klassieker als Mahjong werden gespeeld. Uiteraard presenteerde de vereniging zichzelf ook met gepaste trots. Volgend jaar viert Ducosim zijn vijftigjarige bestaan met vier leuke spellenbeurzen in de Amersfoortse Flint.
Op zondag kon je in de Ducosimstand terecht voor het NK Rifugio, georganiseerd door NRP Games.
Naast Ducosim presenteerde de Nederlandse Spellenprijs onder meer de winnaars van 2025: Bomb Busters, Botanicus en SETI. Dit gerenommeerde keurmerk voor de spelende mens is dit jaar voor de vijfentwintigste keer uitgereikt. Ook een mooi jubileum! De inmiddels traditionele verloting van de genomineerde spellen trok zaterdag veel belangstellenden.
Roll the Dice, een grote spellenvereniging uit Veldhoven, demonstreerde ook mooie nieuwe spellen. Verder organiseerde de club weer de Roll the Dice Top 30, waarbij de bezoekers op hun favoriete spel konden stemmen. De winnaar van 2025 is Boaromia Festival van Tureluurs Games.
In hal 10 vond je op het indie- en het auteursplein de speeltafels van kleine uitgevers en spelauteurs. Ik vind dit al jaren een verrijking van de beurs, spelauteurs zijn de broedplaats van de Nederlandse spelcultuur. Een van deze auteurs is Robert Brouwer, die op een ludieke manier aandacht vroeg voor het “meldpunt discriminatie spelauteurs”. Met dit initiatief zoekt hij naar goede ideeën om spelauteurs op te stuwen in de vaart der volkeren. Denk aan een spellenkatern in de krant, een jaarlijks spellenbal, aandacht in Tv-programma’s en het uitreiken van spellenprijzen aan auteurs in plaats van uitgevers (wat de Nederlandse Spellenprijs overigens gewoon doet wanneer de auteur beschikbaar is).
Zaterdagavond werd Robert op zijn wenken bediend. RTL Nieuws besteedde op een leuke manier aandacht aan de beurs, o.a. door de beursorganisator Frank Bunnik en de podcastkanjer Dave Datema te interviewen.
Op het Indieplein kon je zoals gebruikelijk Balance Duels van Bum van Willigen (uitgever: Balance Games) spelen. Dit spel uit 2005 is al jaren te spelen op de beurs. Ik meende te begrijpen dat dit zijn laatste keer op de beurs was. Tot mijn spijt moest ik ’s middags wat eerder weg dan gepland, waardoor een beoogd tweede bezoekje in het water viel.
Op het Onderwijsplein vond je verschillende uitgevers van spellen en speelgoed met een educatief karakter. Daar gingen zij graag het gesprek aan om kennis en ervaringen te delen en toonden ze de mogelijkheden van spellen en speelgoed in het onderwijs. Ik sprak daar onder meer Patrick Zuidhof van Pumpkin Games, die spellen ontwikkelt in relatie tot een elektronische leeromgeving. Ook sprak ik Heije Wubs, een geschiedenisdocent die het educatieve spel Test de Tijd presenteerde.
Het grote kinderplein is van de beursvloer verdwenen. De kleintjes werden dit jaar vermaakt in de stands van verschillende uitgevers, waaronder Ravensburger. Hier werd naar hartenlust gebouwd en geknikkerd. Deze uitgever had verder een mooi assortiment aan bord- en kaartspellen op tafel. Voor de klassieker Koehandel was een eigen stand ingericht. Disney Lorcana was zelfs op twee plekken present. In de stand in hal 10 kon je na een demo een leuke verrassing uit een vending machine trekken. Voor mij wachtte bij Ravensburger ook een leuke verrassing. Ik ontmoette daar de voormalige marketing manager Roel Steinvoorte. Deze sympathieke man onderhield aan het begin van deze eeuw een warme band met de hobbyscène. Zo haalde hij een topper als Puerto Rico naar Nederland en lanceerde hij dit spel groots op het toenmalige Spellenspektakel. Het was toentertijd fijn samenwerken. Erg leuk om hem jaren na zijn pensionering weer eens te spreken.
Jolly Dutch was na Spiel ook op deze beurs groots aanwezig, met drie stands: een shop, demotafels met het nieuwe bordspel Kuldhara en een grote stand vol kaartspellen. Daar vond je ook het legspel Gelati, waarvoor de uitgever een leuke actie had bedacht. In een ijskraam aan de rand van de stand kon je een lekker schepijsje scoren. Deze traktatie was populair, er stond steeds een rij liefhebbers te wachten op smaakvolle verkoeling.
DSV Games bestaat nog niet zo lang, maar heeft in een relatief korte tijd een indrukwekkende catalogus opgebouwd. Op het Spellenspektakel was hun stand constant bomvol, waardoor het lastig was daar een speelplek te vinden. Een leuke bonus was de presentatie van enkele spellen die volgend jaar zullen verschijnen. In dit beursverslag beperk ik me tot de nieuwe titel Pondscape.
Pondscape is een legspel voor 1-4 spelers van Tomáš Holek, de auteur van o.a. SETI en Tea Garden. Iedere speler vult zijn eigen raster van vijf kolommen en drie rijen met vijftien vijverkaarten. Onder jouw raster liggen vijf verschillende voedselkaarten, waaronder je later handkaarten kunt schuiven om de waarde van de voedselsymbolen in jouw vijver te vergroten. De kaartstapel bestaat uit 95 kikkers en 25 leefgebieden. De actieve speler trekt een kikker of leefgebied uit de open markt, verplaatst eventueel de springkikker, speelt één handkaart in zijn raster en voert eventuele effecten uit. Je mag de kaart ook gedekt als waterkaart neerleggen, om de desbetreffende effecten uit te voeren. Met een bepaald effect verplaats je de springkikker en mag je handkaarten onder de bijpassende voedselkaarten onderaan jouw vijver schuiven. Met andere effecten mag je extra handkaarten van de dichte stapel trekken of gericht kaarten onder jouw voedsel schuiven. Na vijftien beurten worden de punten geteld. Wanneer je aan de voorwaarden voldoet, krijg je dan punten voor jouw kikkergroepen. Met verschillende leefgebieden kun je veel punten verdienen. Hetzelfde geldt voor opgewaardeerde voedselsoorten. Ten slotte zijn sommige waterkaarten punten waard. Pondscape is een mooi geïllustreerde puzzeltocht op zoek naar een optimale score.
White Goblin Games had als vanouds groots uitgepakt. De enorme stand was verdeeld in meerdere zones, waar je hun fonkelnieuwe spellen op veel tafels kon spelen. In de grote shop kon je terecht voor de nieuwe titels en beurskoopjes. Na de aankoop kreeg je een muntje waarmee je mocht graaien in een grabbelton. Daarmee kon je leuke prijsjes verdienen, ik won er een exemplaar van Castle Combo mee. Naast de grabbelton stond een lounge, waar de vriendelijke dames van Gobby’s Spellencast actief waren.
Asmodee had een bijzondere primeur. Je kon daar twee maanden voor de releasedatum alvast de Nederlandstalige editie van het coöperatieve The Lord of the Rings: The Two Towers – Trick-Taking Game spelen. En met een beetje geluk verdiende je daarmee een coupon waarmee je het spel nu al kon kopen. In de eerste kennismaking met het tweede deel ga je van start met Aragorn, Boromir, Gimli en Legolas. Elk karakter heeft zijn eigen bijzonderheden, waarmee je tijdens het slagenspel rekening moet houden. Nieuw zijn de kaarten en speelstukken met de witte en de zwarte toren. Dit zijn supertroeven wanneer ze los worden gespeeld, samen heffen ze elkaar op. Nieuw zijn ook de orkkaarten, die een nederlaag opleveren wanneer je ermee moet uitkomen. De eerste kennismaking beviel goed, ik verheug me op het verkennen van de volgende scenario’s.
Asmodee had meer interessante spellen over Midden-aarde op tafel gelegd. Het coöperatieve bordspel Fate of the Fellowship voorziet het spelmechanisme van Pandemic met een rijke Tolkienlaag, die speltechnisch, uiterlijk en in de beleving een verrijking is gebleken. Ik heb dit najaar al meerdere potjes mogen spelen, Fate of the Fellowship is inmiddels mijn favoriete coöperatieve bordspel. Ik zag verder Reiner Knizia’s dobbelavontuur The Hobbit: There and Back Again op tafel liggen. Deze moet ik nog spelen, ik hoor er enthousiaste verhalen over.
Een andere blikvanger was het coöperatieve kaartspel Take Time, dat met flair werd gedemonstreerd door Bastiaan van Nox’ Spellenzolder. Er ligt een klok op tafel, waarnaast de spelers op zes plekken genummerde kaarten moeten aanleggen. Dit moet allereerst in de juiste volgorde (oplopend of gelijk), maximaal een som van 24 op dezelfde plek en soms moet je de speciale eisen van een locatie bedienen. De spelers mogen over de tactiek praten voordat ze hun kaarten hebben gezien, daarna is het mondje dicht. De meeste kaarten moeten gedekt worden gespeeld. Het spel bevat meerdere enveloppen met nieuwe uitdagingen met setjes van vier nieuwe klokken. Take Time voelt als een mix van het speelplezier achter De Crew, The Game en The Mind. Een heerlijk spel.
Asmodee verdient een compliment voor de presentatie op de beurs. In het verleden werden daar leuke nieuwe bord- en kaartspellen ondermaats uitgelicht. Dit jaar was het aantal speeltafels met toppers fors verbeterd. Hetzelfde gold voor de aankleding.
De roots van de Duitse uitgever Queen Games zijn verbonden aan het behendigheidsspel Carrom. Deze combinatie van sjoelen en biljart werd in de beginjaren door de voorganger van deze uitgever geïmporteerd. Op het Spellenspektakel werd ik door de eigenaar Rajive Gupta uitgedaagd om een pot Queen Carrom To Go te spelen. Dit is een leuke, vlotte vereenvoudiging van het principe van Carrom. Uiteraard was ik kansloos tegen de behendige vingers van Rajive. Leuk om hem weer eens te spreken, nog leuker om samen dit spelletje te spelen. In de stand kon je uiteraard andere nieuwe releases spelen.
Met het opdoeken van mijn oude website met spellennieuws is het ontvangen en najagen van nieuwtjes grotendeels gestopt. Dit betekent dat ik op beurzen aangenaam word verrast door nieuwe releases waarvan ik het bestaan niet wist. Bij Geronimo Games was dat een Nederlands- en Franstalige versie van de nieuwe Friedemann Friese titel Formidable Farm. De uitgever had op de beurs slechts tien exemplaren beschikbaar, de resterende voorraad zou daags na de beurs binnenkomen en gedistribueerd worden.
In dit spel voor 1-4 spelers ben je een boer die handelt in vijf soorten gewassen en vee (graan, tomaat, komkommer, varken en schaap). Deze soorten vind je terug op de speelkaarten, waarvan je (afhankelijk van het aantal spelers) een trekstapel van 15-30 kaarten krijgt. Je trekt drie handkaarten van je stapel. Op deze kaarten vind je een kostprijs en een opbrengst, vaak in de vorm van dieren en gewassen, soms met andere kosten en opbrengsten (zoals het trekken van extra kaarten). In jouw beurt mag je maximaal drie kaarten vervullen (uit jouw hand of van een openbare markt). Tussen de bedrijven door kun je op een bordje een bonus incasseren. Verder kun je vervulde kaarten gebruiken om met speciale acties de regels een beetje te tweaken. Met het uitputten van jouw trekstapel luid je het einde in. Ben jij de enige, dan heb je gewonnen. Doen meer spelers dit, dan scoor je met de waarde van je gewassen en dieren. Een vlot en toegankelijk spel, waarbij je efficiënt dingen moet verzamelen om snel van je trekstapel af te komen.
999 Games had dit jaar een grote open stand, waar vooral Bomb Busters de aandacht trok. Dit spel was in trek, deze speeltafels zaten bomvol. In de naburige themastands kon je terecht voor het heerlijke kaartspel Duel om Cardia en de door 999 Games doorontwikkelde nieuwe versie van Fréderic Moyersoen’s bordspel Nuns on the Run. In het laatstgenoemde spel sluipen novices door een klooster, waar een strenge non ze probeert te betrappen. De spelbeleving doet denken aan een spel als Scotland Yard.
Bij Henmar Games trok Stone Layer de aandacht. In dit leuke behendigheidsspel van Ellis Hendriksen en Dennis Merkx moet je met steentjes in verschillende formaten een wankel evenwicht zien te bewaren. Stort de boel in, dan scoren je medespelers punten. Ik vind het leuk dat je de beweging rond de velden een beetje kunt sturen, zodat je de volgende speler met ellende kunt opzadelen. Ellis en Dennis waren blij met de tweede plek op de Roll the Dice beurs Top 30.
Tot zover mijn korte terugblik op het Spellenspektakel van 2025. Voor deze liefhebber van bord- en kaartspellen was het weer een sfeervol en geslaagd evenement. Mijn dank en waardering voor Frank Bunnik en zijn team.
In een afzonderlijk bericht vind je een foto-impressie van de beurs.
Terugblik Spellenspektakel 2025: verslag | foto’s
Meer informatie over het Spellenspektakel 2025:
- Spel op Tafel
- De terugblik van de organisator
- Karton voert leuke gesprekken op de beursvloer
- Dagmar’s verslag op Spellengek
- De video-impressie van Spelmagazijn
- De video-impressie van Spot het Spel
- Een mix van leuke en verzuurde impressies op BSM
Het volgende Spellenspektakel vindt plaats op 7 en 8 november 2026.
Speelse groeten,
Erwin Broens
November 2025